Από τους 14.109 μόνιμους κατοίκους του 2011 στους 11.200 το 2021 – Σχεδόν 3.000 άνθρωποι λιγότεροι σε μία δεκαετία. Και τα νεότερα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για την Ηλεία δείχνουν ότι η δημογραφική πίεση δεν σταμάτησε: την τετραετία 2022–2025 καταγράφηκαν στην Ηλεία 4.707 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις.
Η εικόνα είναι γνώριμη σε όποιον ζει στην περιοχή.
Χωριά που γεμίζουν για λίγες ημέρες τον Αύγουστο και τις γιορτές, αλλά τον χειμώνα η εικόνα αλλάζει. Λιγότερα παιδιά, λιγότερες νέες οικογένειες, κλειστά σπίτια και ένας πληθυσμός που μεγαλώνει ηλικιακά.
Όμως το δημογραφικό πρόβλημα του Δήμου Ανδρίτσαινας–Κρεστένων δεν αποτελεί απλώς την αίσθηση όσων ζουν εδώ.
Καταγράφεται καθαρά στους αριθμούς.
Και τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, που δημοσιεύθηκαν μόλις την 1η Οκτωβρίου 2026, δείχνουν ότι το πρόβλημα των γεννήσεων και των θανάτων εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα έντονο στην Ηλεία. ELSTAT
Από 14.109 κατοίκους το 2011 στους 11.200 το 2021
Σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα των απογραφών, ο Δήμος Ανδρίτσαινας–Κρεστένων είχε το 2011 συνολικά 14.109 μόνιμους κατοίκους. Το 2021 καταγράφηκαν 11.200. ΕΛΣΤΑΤ
Μέσα σε μόλις μία δεκαετία χάθηκαν επομένως:
2.909 μόνιμοι κάτοικοι.
Πρόκειται για μείωση περίπου:
20,6%
Με απλά λόγια, μέσα σε δέκα χρόνια ο Δήμος έχασε περίπου έναν στους πέντε κατοίκους του.
Και η μείωση ήταν πολύ μεγαλύτερη από τη συνολική πτώση της Περιφερειακής Ενότητας Ηλείας, η οποία μεταξύ των δύο απογραφών ήταν περίπου 5,9%. ELSTAT
Άλλη εικόνα στα Κρέστενα – πολύ μεγαλύτερη πίεση στα ορεινά
Η πληθυσμιακή μεταβολή δεν ήταν ίδια σε ολόκληρο τον Δήμο.
Η Δημοτική Ενότητα Σκιλλούντος είχε το 2011 10.303 κατοίκους και το 2021 8.853. Η μείωση ήταν περίπου 14,1%. ΕΛΣΤΑΤ
Στην Αλιφείρα, όμως, η εικόνα ήταν πολύ πιο έντονη. Από 2.008 κατοίκους το 2011, η Δημοτική Ενότητα περιορίστηκε στους 1.189 το 2021.
Δηλαδή:
819 λιγότεροι κάτοικοι ή μείωση περίπου 40,8%. ΕΛΣΤΑΤ
Η Δημοτική Ενότητα Ανδρίτσαινας πέρασε από 1.798 κατοίκους το 2011 στους 1.158 το 2021.
Απώλεια 640 κατοίκων, δηλαδή περίπου 35,6%. ΕΛΣΤΑΤ
Οι αριθμοί δείχνουν επομένως ότι το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στα πιο απομακρυσμένα και ορεινά τμήματα του Δήμου.
Τι συνέβη σε Κρέστενα, Μακρίσια, Καλλίκωμο, Κάτω Σαμικό και Ανδρίτσαινα
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η σύγκριση συγκεκριμένων οικισμών.
| Οικισμός | 2011 | 2021 | Μεταβολή |
|---|---|---|---|
| Κρέστενα | 1.864 | 1.642 | -11,9% |
| Μακρίσια | 1.718 | 1.584 | -7,8% |
| Καλλίκωμο | 1.008 | 838 | -16,9% |
| Βρίνα | 721 | 663 | -8,0% |
| Κάτω Σαμικό | 428 | 271 | -36,7% |
| Ανδρίτσαινα | 795 | 296 | -62,8% |
Τα στοιχεία του 2011 προέρχονται από τα επίσημα αποτελέσματα μόνιμου πληθυσμού της Απογραφής, ενώ τα οριστικά στοιχεία του 2021 έχουν δημοσιευτεί στο σχετικό ΦΕΚ της ΕΛΣΤΑΤ. ΕΛΣΤΑΤ
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η Ανδρίτσαινα.
Ο ίδιος ο οικισμός καταγράφηκε με 795 μόνιμους κατοίκους το 2011 και μόλις 296 το 2021.
Εδώ χρειάζεται μία διευκρίνιση: η Δημοτική Κοινότητα Ανδρίτσαινας είχε συνολικά 353 κατοίκους το 2021, καθώς μαζί με την Ανδρίτσαινα περιλαμβάνονται και το Κάρμιο, οι Μύλοι και οι Συκιές. ΕΛΣΤΑΤ
Ακόμη και τα Κρέστενα έχασαν πληθυσμό
Το πρόβλημα επομένως δεν αφορά μόνο τα πολύ μικρά ή ορεινά χωριά.
Ο οικισμός των Κρεστένων πέρασε από 1.864 κατοίκους το 2011 στους 1.642 το 2021, χάνοντας 222 μόνιμους κατοίκους.
Αν εξετάσουμε ολόκληρη τη Δημοτική Κοινότητα Κρεστένων, η οποία περιλαμβάνει και Καμίνια, Μοσχούλα και Πόρο, η μεταβολή είναι από 2.356 κατοίκους το 2011 σε 1.911 το 2021.
Δηλαδή 445 λιγότεροι μόνιμοι κάτοικοι ή περίπου -18,9%. ΕΛΣΤΑΤ
Το γεγονός έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή τα Κρέστενα αποτελούν την έδρα του Δήμου και συγκεντρώνουν μεγάλο μέρος των υπηρεσιών, της αγοράς, της εκπαίδευσης και της υγειονομικής δραστηριότητας της περιοχής.
Υπάρχουν και εξαιρέσεις
Δεν μειώθηκαν όλες οι κοινότητες.
Η Δημοτική Κοινότητα Σκιλλουντίας, για παράδειγμα, πέρασε από 341 κατοίκους το 2011 στους 458 το 2021, ενώ η Τρυπητή από 209 στους 313. ΕΛΣΤΑΤ
Αυτό δείχνει ότι η εξέλιξη δεν είναι απολύτως ίδια παντού και θα είχε ενδιαφέρον να διερευνηθούν οι λόγοι για τους οποίους συγκεκριμένες κοινότητες κατάφεραν να διατηρήσουν ή ακόμη και να αυξήσουν τον πληθυσμό τους.
Και τι έχει συμβεί μετά το 2021;
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο κομμάτι της συζήτησης.
Η τελευταία απογραφή είχε ημερομηνία αναφοράς το 2021. Επομένως οι 11.200 κάτοικοι δεν αποτελούν μέτρηση του πληθυσμού του Δήμου σήμερα, το 2026.
Δεν έχει πραγματοποιηθεί νέα γενική απογραφή ώστε να γνωρίζουμε τον σημερινό ακριβή αριθμό.
Υπάρχει όμως ένας πολύ ισχυρός δείκτης: οι γεννήσεις και οι θάνατοι.
Και τα στοιχεία για ολόκληρη την Ηλεία είναι εντυπωσιακά.
Ηλεία – Γεννήσεις και θάνατοι μετά την Απογραφή
| Έτος | Γεννήσεις | Θάνατοι | Φυσικό ισοζύγιο |
|---|---|---|---|
| 2022 | 945 | 2.311 | -1.366 |
| 2023 | 855 | 1.979 | -1.124 |
| 2024 | 821 | 2.007 | -1.186 |
| 2025 | 781 | 1.812 | -1.031 |
| Σύνολο | 3.402 | 8.109 | -4.707 |
Για το 2022 και το 2023 τα στοιχεία προέρχονται από τις αντίστοιχες ανακοινώσεις της ΕΛΣΤΑΤ, ενώ τα στοιχεία του 2024 και του 2025 είναι επίσης επίσημα στοιχεία φυσικής κίνησης πληθυσμού. ΕΛΣΤΑΤ
Δηλαδή μόνο μέσα σε τέσσερα χρόνια, από το 2022 έως και το 2025, στην Ηλεία καταγράφηκαν:
8.109 θάνατοι έναντι μόλις 3.402 γεννήσεων.
Οι θάνατοι ήταν περισσότεροι από διπλάσιοι των γεννήσεων.
Η φυσική μείωση του πληθυσμού της Ηλείας ανήλθε έτσι σε 4.707 ανθρώπους μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Και μόνο το 2025, τα στοιχεία που δημοσιοποίησε σήμερα η ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν 781 γεννήσεις έναντι 1.812 θανάτων στην Ηλεία. ELSTAT
Είναι λοιπόν σήμερα λιγότεροι από 11.200 οι κάτοικοι του Δήμου;
Ο συνολικός πληθυσμός δεν επηρεάζεται μόνο από τις γεννήσεις και τους θανάτους. Επηρεάζεται επίσης από ανθρώπους που μετακομίζουν προς ή από την περιοχή, Έλληνες που επιστρέφουν, αλλοδαπούς που εγκαθίστανται και γενικότερα από τις μεταναστευτικές ροές.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα ότι η δημογραφική πίεση δεν σταμάτησε μετά το 2021.
Όταν σε επίπεδο Ηλείας, επί τέσσερα συνεχόμενα χρόνια, οι θάνατοι υπερβαίνουν τόσο έντονα τις γεννήσεις, είναι εύλογο να αναμένουμε ότι η επόμενη απογραφή θα αποτυπώσει νέα μείωση σε αρκετές περιοχές του νομού και πιθανότατα και σε αρκετά χωριά του Δήμου Ανδρίτσαινας–Κρεστένων .
Και αυτό ίσως είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο: η Απογραφή του 2021 μάς δείχνει πού βρισκόμασταν πριν από πέντε χρόνια, όχι πού βρισκόμαστε σήμερα.
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι «φεύγουν άνθρωποι»
Ένα χωριό δεν αρχίζει να αντιμετωπίζει πρόβλημα μόνο όταν ένας αριθμός στην απογραφή γίνει μικρότερος.
Οι επιπτώσεις εμφανίζονται πολύ νωρίτερα.
Λιγότερες γεννήσεις σημαίνουν λιγότερα παιδιά στα σχολεία.
Λιγότερες νέες οικογένειες σημαίνουν μικρότερη ζήτηση για καταστήματα, υπηρεσίες και κατοικίες.
Η γήρανση του πληθυσμού δημιουργεί μεγαλύτερες ανάγκες σε υγειονομική και κοινωνική φροντίδα.
Και όσο μειώνονται οι υπηρεσίες και οι οικονομικές ευκαιρίες, τόσο δυσκολότερο γίνεται για έναν νέο άνθρωπο να αποφασίσει ότι θα χτίσει τη ζωή του εδώ.
Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος που δύσκολα σπάει:
λιγότερος πληθυσμός → λιγότερες υπηρεσίες και οικονομική δραστηριότητα → λιγότεροι λόγοι παραμονής → ακόμη μικρότερος πληθυσμός.
Μπορεί να αντιστραφεί η κατάσταση;
Το να επιστρέψει η περιοχή στους πληθυσμούς προηγούμενων δεκαετιών από τη μία ημέρα στην άλλη δεν είναι ρεαλιστικό.
Μπορεί όμως να τεθεί ένας πιο ουσιαστικός στόχος:
να σταματήσει πρώτα η συνεχής απώλεια ανθρώπων.
Και για να συμβεί αυτό χρειάζεται κάτι περισσότερο από μία μεμονωμένη δράση.
Χρειάζεται μια περιοχή στην οποία ένας νέος άνθρωπος να μπορεί να εργαστεί, να δημιουργήσει οικογένεια και να ζήσει αξιοπρεπώς όλο τον χρόνο.
Για τον Δήμο Ανδρίτσαινας–Κρεστένων αυτό μπορεί να σημαίνει ταυτόχρονα ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, μεγαλύτερη αξία σε προϊόντα όπως το ελαιόλαδο και η σταφίδα, ανάπτυξη μικρών επιχειρήσεων, αξιοποίηση της τηλεργασίας και των ψηφιακών υποδομών, καλύτερη σύνδεση των χωριών, διατήρηση σχολείων και υγειονομικών υπηρεσιών και διαφορετική αξιοποίηση του τουριστικού πλούτου της περιοχής.
Από τον Καϊάφα και το Κάτω Σαμικό μέχρι την Ανδρίτσαινα και τον Επικούριο Απόλλωνα, η περιοχή διαθέτει στοιχεία που πολλές άλλες περιοχές θα ήθελαν να έχουν.
Το ζήτημα είναι αν μπορούν να μετατραπούν σε μόνιμη οικονομική δραστηριότητα και θέσεις εργασίας και όχι μόνο σε επισκεψιμότητα ορισμένων ημερών τον χρόνο.
- Πρωτογενής παραγωγή που δίνει πραγματικό εισόδημα. Ελαιόλαδο, σταφίδα, κτηνοτροφία και άλλα τοπικά προϊόντα δεν αρκεί απλώς να παράγονται. Χρειάζονται τυποποίηση, προστιθέμενη αξία, απευθείας διάθεση, σύγχρονοι συνεταιρισμοί και σύνδεση με την τοπική ταυτότητα.
- Τουρισμός που δεν περνά απλώς από την περιοχή αλλά μένει σε αυτή. Αρχαία Ολυμπία, Κάτω Σαμικό, Καϊάφας, Ανδρίτσαινα, Επικούριος Απόλλωνας, Λαπίθας και τα χωριά της ενδοχώρας μπορούν να αποτελέσουν ένα πολύ ευρύτερο δίκτυο εμπειριών και όχι μεμονωμένους προορισμούς.
- Υπηρεσίες που επιτρέπουν σε μια οικογένεια να ζήσει εδώ. Υγεία, σχολεία, παιδικοί σταθμοί, αθλητισμός, συγκοινωνίες και γρήγορο διαδίκτυο δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση μόνιμης κατοικίας.
- Πραγματικός λόγος για να μείνει ο νέος άνθρωπος. Δεν αρκούν οι εκδηλώσεις του καλοκαιριού. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ένας 25χρονος ή ένα ζευγάρι με παιδιά μπορεί να βρει δουλειά, σπίτι, σχολείο, γιατρό, δραστηριότητες και μια αξιοπρεπή καθημερινότητα όλο τον χρόνο.
Το πραγματικό ερώτημα για το 2031
Η επόμενη κανονική γενική απογραφή αναμένεται στον επόμενο δεκαετή κύκλο, γύρω στο 2031.
Τότε θα έχουμε την επόμενη μεγάλη φωτογραφία του πληθυσμού της περιοχής.
Το ερώτημα είναι τι θα δείξει.
Το 2011 ο Δήμος Ανδρίτσαινας–Κρεστένων είχε 14.109 κατοίκους.
Το 2021 είχε 11.200.
Και από το 2022 έως το 2025, στην Ηλεία συνολικά, καταγράφηκαν 4.707 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις.
Άρα το μεγάλο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο:
«Γιατί αδειάζουν τα χωριά μας;»
Αλλά:
«Τι μπορούμε να κάνουμε σήμερα ώστε στην επόμενη απογραφή να μη διαπιστώσουμε απλώς ότι χάθηκε άλλη μία δεκαετία;»
Γιατί το δημογραφικό δεν αφορά μόνο αριθμούς.
Αφορά το αν σε δέκα ή είκοσι χρόνια θα υπάρχουν ακόμη παιδιά στα σχολεία, νέοι άνθρωποι στις πλατείες, επιχειρήσεις που μπορούν να επιβιώσουν και οικογένειες που θα επιλέγουν να ζουν μόνιμα στα Κρέστενα, στα Μακρίσια, στο Καλλίκωμο, στην Ανδρίτσαινα και στα υπόλοιπα χωριά του Δήμου.
Σημείωση MyKrestena: Τα πληθυσμιακά στοιχεία του άρθρου βασίζονται στα επίσημα αποτελέσματα των Απογραφών Πληθυσμού 2011 και 2021 της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ). Τα στοιχεία γεννήσεων και θανάτων προέρχονται από τις ετήσιες ανακοινώσεις Φυσικής Κίνησης Πληθυσμού της ΕΛΣΤΑΤ για τα έτη 2022–2025. Όπου αναφέρεται οικισμός και όχι Δημοτική Κοινότητα, αυτό διευκρινίζεται ώστε να μη συγχέονται διαφορετικά γεωγραφικά επίπεδα.
