Συνάντηση του Δημάρχου Ανδρίτσαινας–Κρεστένων Σάκη Μπαλιούκου με τη Διευθύντρια του Αυστριακού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, Δρ. Birgitta Eder Στόχος της επόμενης φάσης η ολοκλήρωση της κάτοψης και η έρευνα του ευρύτερου ιερού
Ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά εγχειρήματα που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ηλεία βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης που είχε τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου ο Δήμαρχος Ανδρίτσαινας–Κρεστένων, Σάκης Μπαλιούκος, με τη Διευθύντρια του Αυστριακού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, Δρ. Birgitta Eder.
Η συζήτηση αφορούσε την πορεία των ανασκαφών στη θέση «Κλειδί» του Κάτω Σαμικού, όπου οι αρχαιολογικές έρευνες έχουν φέρει στο φως ένα μνημειακό κτίριο που ταυτίζεται με το περίφημο ιερό του Ποσειδώνα Σαμίου, το «Ποσείδιο» των αρχαίων πηγών.
Με τη φετινή ανασκαφική περίοδο να ολοκληρώνεται στα τέλη της εβδομάδας, αρχαιολόγοι και τοπική αυτοδιοίκηση στρέφουν ήδη το βλέμμα στην επόμενη φάση των εργασιών. Βασικός στόχος είναι να αποτυπωθεί πλήρως η κάτοψη του ναού, να διερευνηθούν τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του και να συνεχιστεί η έρευνα στον βωμό και στον ευρύτερο χώρο του ιερού.
Το νερό παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο
Η προσπάθεια των επιστημόνων δυσκολεύεται σημαντικά από την υψηλή στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα. Το νερό συγκεντρώνεται μέσα και γύρω από τον ανασκαφικό χώρο, δημιουργώντας λάσπη και περιορίζοντας τη δυνατότητα έρευνας σε μεγαλύτερο βάθος.
Το πρόβλημα συνδέεται άμεσα με τη γεωγραφική θέση του μνημείου, στις υπώρειες της ακρόπολης του Σαμικού και κοντά στη λιμνοθάλασσα του Καϊάφα. Η άντληση και η απομάκρυνση των υδάτων είναι αναγκαίες τόσο για τη συνέχιση των εργασιών όσο και για την προστασία των αρχιτεκτονικών καταλοίπων που έχουν ήδη αποκαλυφθεί.
Ο Δήμαρχος Σάκης Μπαλιούκος επισήμανε ότι η λειτουργία του αντλιοστασίου Επιταλίου θα μπορούσε, σύμφωνα με την εκτίμησή του, να συμβάλει στην πτώση της στάθμης των υδάτων. Ζήτησε παράλληλα να υπάρξει συντονισμένη μέριμνα από τους κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους και όλους τους συναρμόδιους φορείς.
Έθεσε επίσης το ζήτημα της ροής νερού από την περιοχή της λίμνης Καϊάφα. Πρόκειται, ωστόσο, για παρεμβάσεις που χρειάζονται ολοκληρωμένη επιστημονική και περιβαλλοντική αξιολόγηση, λόγω της ιδιαίτερης σημασίας και ευαισθησίας του οικοσυστήματος.
Eder: «Βρισκόμαστε στην τελευταία φάση για την πλήρη κάτοψη»
Η Δρ. Birgitta Eder ανέφερε ότι η αρχαιολογική έρευνα βρίσκεται πλέον σε καθοριστικό σημείο για την ολοκλήρωση της εικόνας του μνημείου.
Όπως εξήγησε, προτεραιότητα αποτελεί η αποκάλυψη ολόκληρης της κάτοψης, ώστε οι επιστήμονες να γνωρίσουν με ακρίβεια τα αρχιτεκτονικά στοιχεία και τις λεπτομέρειες του ναού. Επισήμανε, όμως, ότι κατά τη φετινή περίοδο η στάθμη των υδάτων ήταν ιδιαίτερα υψηλή, γεγονός που περιόρισε τις δυνατότητες της ανασκαφικής ομάδας.
Για την επόμενη φάση, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την πληρέστερη ανάδειξη του ναού, την ολοκλήρωση της έρευνας στον βωμό και την επέκταση των εργασιών στην απέναντι πλευρά του ιερού. Βασική προϋπόθεση παραμένει η έγκαιρη υποχώρηση των νερών.
Ένας μνημειακός ναός του 6ου αιώνα π.Χ.
Το μνημειακό κτίριο που ερευνάται στο Κάτω Σαμικό έχει μήκος περίπου 28 μέτρα και πλάτος 9,50 μέτρα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει δημοσιοποιήσει το Υπουργείο Πολιτισμού, πρόκειται για έναν διπλό ναό του 6ου αιώνα π.Χ., με δύο μεγάλους εσωτερικούς χώρους και κίονες στον κεντρικό άξονά τους.
Τα έως τώρα δεδομένα δείχνουν ότι το κτίριο εγκαταλείφθηκε γύρω στο 300 π.Χ. ή στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ.
Ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρήματα περιλαμβάνονται:
- Ένα σχεδόν πλήρες μαρμάρινο περιρραντήριο, δηλαδή τελετουργικό σκεύος καθαρμού, διαμέτρου περίπου ενός μέτρου.
- Ένα χάλκινο έλασμα με μεγάλη επιγραφή, το οποίο πιθανότατα ήταν αναρτημένο σε τοίχο του ναού.
- Τμήματα ισχυρού τοίχου που είχαν εντοπιστεί ήδη από τον αρχαιολόγο Wilhelm Dörpfeld και ενδέχεται να ανήκουν στον περίβολο του ιερού.
Νεότερες επιστημονικές παρουσιάσεις αναφέρουν ότι η χάλκινη επιγραφή προσφέρει καθοριστικά στοιχεία για την ταύτιση της θέσης με το ιερό του Ποσειδώνα Σαμίου.
Μια ανακάλυψη με ξεχωριστή σημασία για την Ηλεία
Το ιερό του Ποσειδώνα στο Σαμικό αναφερόταν από τον αρχαίο γεωγράφο Στράβωνα, αλλά η ακριβής θέση του παρέμενε για περισσότερο από έναν αιώνα ένα από τα μεγάλα ζητήματα της αρχαιολογικής έρευνας στην Τριφυλία.
Οι συστηματικές ανασκαφές στη θέση «Κλειδί» άρχισαν το 2022, έπειτα από γεωαρχαιολογικές και γεωφυσικές έρευνες που είχαν πραγματοποιηθεί από το 2017. Το ερευνητικό πρόγραμμα αποτελεί συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας, υπό τη Δρ. Ερωφίλη-Ίριδα Κόλλια, και του Αυστριακού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών, υπό τη Δρ. Birgitta Eder.
Η αποκάλυψη του μνημείου δεν έχει μόνο αρχαιολογική σημασία. Μπορεί να ενισχύσει τη θέση του Δήμου Ανδρίτσαινας–Κρεστένων στον πολιτιστικό χάρτη, δημιουργώντας μια ευρύτερη διαδρομή που θα συνδέει το Κάτω Σαμικό, το κάστρο του Σαμικού, τον Καϊάφα και τα υπόλοιπα μνημεία της περιοχής.
Στη συνάντηση παραβρέθηκε και η πρώην Διευθύντρια του Γενικού Λυκείου Κρεστένων, Σοφία Πανταζοπούλου.
Οι επίσημες ανακοινώσεις για τα νεότερα ευρήματα της φετινής ανασκαφικής περιόδου αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
